स्कुल प्रोजेक्टको भिडियो बनाउन पहिले आफ्नो प्रश्न, उत्तर र बीचका चरणहरू एक पानामा लेख्नुहोस्, अनि त्यसलाई यस्तो भिडियोमा बदल्नुहोस् जहाँ हरेक दृश्यमा एउटै कुरा हुन्छ र बोलेको कुरा त्यही बेला चित्रमा बन्दै जान्छ। लम्बाइ नतोकिएको भए ३ देखि ५ मिनेट ठीक हुन्छ। आवाजबारे सुरुमै इमानदार कुरा: नेपालीमा मेसिनले बनाएको आवाज कहिलेकाहीँ अनौठो सुनिन सक्छ, त्यसैले सबैभन्दा भरपर्दो तरिका आफ्नै आवाज रेकर्ड गर्नु हो। शिक्षकले राम्रो सम्पादन होइन, तपाईंले विषय बुझ्नुभयो कि भएन भन्ने हेर्नुहुन्छ।

शिक्षकले के हेर्नुहुन्छ

SEE को धेरैजसो विषयमा २५ अङ्क आन्तरिक मूल्याङ्कनबाट आउँछ, र त्यसमा परियोजना कार्य ठूलो हिस्सा हो। कक्षा ११ र १२ मा पनि धेरै विषयमा प्रयोगात्मक वा परियोजना कार्य हुन्छ। भिडियो बुझाउन दिने शिक्षक धेरै छैनन्, तर बढ्दै छन्, र जसले दिन्छन् उनीहरूले प्रायः यी चार कुरा हेर्छन्।

यो तालिकामा सङ्गीत, ट्रान्जिसन र चम्किलो इफेक्ट कतै छैन। राति दुई बजेसम्म इफेक्ट छान्नुभन्दा त्यो समय बुझाइमा लगाउनु धेरै फाइदाजनक हुन्छ।

पहिले लेख्नुहोस्, अनि मात्र बनाउनुहोस्

विषयको नाम मात्र हालेर भिडियो निकाल्नुभयो भने कुरा सही होला, तर त्यो जसको पनि हुन सक्छ। कक्षाका तीस जनाले एउटै विषय हाले भने लगभग एउटै भिडियो तीसवटा आउँछ। शिक्षकले त्यो फरक तुरुन्तै चिन्नुहुन्छ।

त्यसैले पहिले एक पाना लेख्नुहोस्। त्यसमा तीन कुरा हुनुपर्छ।

आफ्नो प्रश्न। "जलचक्र" विषय हो, प्रश्न होइन। "मनसुनमा परेको पानी कहाँ जान्छ, र हाम्रो गाउँको धारा हिउँदमा किन सुक्छ?" प्रश्न हो। प्रश्न जति स्पष्ट भयो, भिडियो उति सजिलै मिल्छ।

आफैंले खोजेको प्रमाण। किताबबाहेक एउटा स्रोत र एउटा आफैंले देखेको कुरा भए पुग्छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागको तथ्याङ्क, वडा कार्यालयको जानकारी, वा आफ्नै टोलको धाराको अवलोकन।

बोल्ने भाषा। भिडियोको लेख निबन्ध होइन, बोली हो। "यसरी पानी माथि जान्छ, अनि चिसो भएपछि बादल बन्छ" जस्तो बोल्दा जस्तै लेख्नुहोस्। एक पटक ठूलो स्वरमा पढ्नुहोस्; सास नपुग्ने वाक्यलाई दुई टुक्रा पार्नुहोस्।

लम्बाइको हिसाब सजिलो छ। बोल्दा मिनेटमा लगभग १२० देखि १५० शब्द जान्छ। ३ मिनेटको भिडियोका लागि ४०० देखि ४५० शब्द, अर्थात् कापीको डेढ पाना जति। त्यसभन्दा धेरै लेख्नुभयो भने कि छिटो बोल्नुपर्छ कि काट्नुपर्छ।

उदाहरण: कक्षा ९ विज्ञानको ३ मिनेटे परियोजना

प्रश्न: "मनसुनमा परेको पानी कहाँ जान्छ?" भिडियो ३ मिनेट, सातवटा दृश्य।

दोस्रो दृश्यमै उत्तर दिइएको छ, किनकि यो डकुमेन्ट्री होइन। तेस्रोदेखि पाँचौं दृश्य "किन" देखाउने भाग हो, र त्यहीं आधाभन्दा बढी समय जान्छ। छैटौं दृश्यको अङ्क भने आफैंले जल तथा मौसम विज्ञान विभागको स्रोतमा हेरेर मात्र राख्नुहोस्।

सामाजिक अध्ययनमा यही ढाँचामा "स्थानीय तहले हाम्रो वडामा के के गर्छ?" वा "मधेसमा किन हरेक वर्ष बाढी आउँछ?" जस्ता प्रश्न राख्न सकिन्छ। इतिहासमा "पृथ्वीनारायण शाहले किन नुवाकोटलाई पहिले लक्ष्य बनाए?" प्रश्न, उत्तर, चरण, प्रमाण, निष्कर्ष। विषय बदलिए पनि क्रम उही रहन्छ।

नेपाली आवाज: इमानदार सल्लाह

यो खण्ड ध्यान दिएर पढ्नुहोस्।

हिन्दी, अरबी वा कोरियाली जस्ता भाषामा मेसिनले बनाएको आवाज प्रायः राम्रै सुनिन्छ। नेपालीमा त्यस्तो भरोसा छैन। केही शब्दको उच्चारण हिन्दीजस्तो सुनिन सक्छ, कतै जोड गलत ठाउँमा पर्न सक्छ, र ठाउँको नाम वा मान्छेको नाम बिग्रिन सक्छ। शिक्षकले सुन्दा त्यो अनौठो लाग्छ। त्यसैले यहाँ तीनवटा बाटो छन्, राम्रोदेखि क्रमशः।

पहिलो, आफ्नै आवाज। यो सबैभन्दा भरपर्दो हो। openCanviz मा बनाइएको आवाजको ठाउँमा आफैंले रेकर्ड गरेको आवाज राख्न सकिन्छ, त्यसैले चित्र र दृश्य उस्तै राखेर आवाज मात्र बदल्न मिल्छ। फोनबाट रेकर्ड गर्दा सिरक ओढेर वा कपडा भरिएको दराजअगाडि बसेर, फोन मुखबाट एक बित्ता टाढा राखेर बोल्नुहोस्। हरेक दृश्यको आवाज छुट्टाछुट्टै रेकर्ड गर्दा एउटा गल्तीले पूरै फेरि बोल्नु पर्दैन। थप कुरा ह्वाइटबोर्ड भिडियोमा आवाज थप्ने तरिका मा छ।

दोस्रो, अङ्ग्रेजी वा हिन्दीमा कथन, नेपालीमा छोटा लेबल। अङ्ग्रेजी माध्यमका विद्यालयमा, वा विज्ञान र कम्प्युटर जस्ता विषयमा, कथन अङ्ग्रेजीमा राखेर पर्दामा केही नेपाली शब्द मात्र राख्ने तरिका पनि चल्छ। हिन्दीको आवाज राम्रो सुनिन्छ, तर नेपाली विद्यालयको परियोजनामा हिन्दी कथन शिक्षकलाई स्वीकार्य छ कि छैन, पहिले सोध्नुहोस्।

तेस्रो, बनाइएको नेपाली आवाज, जाँचेर मात्र। यो प्रयोग गर्ने हो भने हरेक दृश्य सुन्नुहोस्। जुन दृश्यमा उच्चारण बिग्रिएको छ, त्यसमा वाक्य सजिलो बनाउनुहोस् वा त्यो दृश्य आफ्नै आवाजमा रेकर्ड गर्नुहोस्। तर बुझाउनुअघि पूरा भिडियो एक पटक सुन्नै पर्छ।

पर्दामा के राख्ने

सबैभन्दा सामान्य गल्ती पर्दालाई सजावट बनाउनु हो। इन्टरनेटबाट ल्याएको फोटोमाथि आवाज हाल्दा पर्दाले केही बुझाउँदैन। राम्रो तरिका यो हो: "बाफ माथि जान्छ" भन्दा तीर माथि जाओस्, "चिसो भएपछि" भन्दा बादल बनोस्। शिक्षकले पर्दामै देख्नुहुन्छ कि तपाईंले क्रम बुझ्नुभएको छ।

शैली विषयअनुसार छान्नुहोस्। विज्ञान, गणित र कम्प्युटरका प्रक्रिया ह्वाइटबोर्ड शैलीमा सफा देखिन्छन्। इतिहास र कथा भएका विषयमा पेन्टेड शैली मिल्छ। एउटै ठूलो तथ्याङ्क देखाउनु छ भने पोस्टर शैली राम्रो हुन्छ। के कोर्ने भन्ने अलमल भए अमूर्त कुरा चित्रमा देखाउने तरिका हेर्नुहोस्।

पर्दाका अक्षर थोरै राख्नुहोस्। एउटा दृश्यमा दुई चार शब्द भए पुग्छ, बाँकी कुरा आवाजले भन्छ। चित्रमा लेखिने देवनागरी अक्षर सधैं ठ्याक्कै आउँछ भन्ने ग्यारेन्टी छैन, त्यसैले हरेक दृश्य हेरेर मात्रा, आधा अक्षर र हलन्त मिलेका छन् कि छैनन् जाँच्नुहोस्। बिग्रिएको दृश्य मात्र सच्याउनुहोस्, वा त्यहाँ अङ्ग्रेजी शब्द राख्नुहोस्।

बनाउनुहोस्

1. 1

   शिक्षकको निर्देशन लेख्नुहोस्

   कति मिनेट, कुन फाइल ढाँचा, कसरी बुझाउने (पेन ड्राइभ, इमेल वा कक्षामा देखाउने), स्रोत कसरी लेख्ने, समूह कि एक्लै। यो एउटा कुरा छुट्यो भने सामग्री राम्रो भए पनि अङ्क कट्छ।

2. 2

   प्रश्न, उत्तर र चरण एक पानामा लेख्नुहोस्

   एक लाइनको प्रश्न, दुई लाइनको उत्तर, चार पाँच चरण, अनि प्रमाण र स्रोत। बोल्ने भाषामा लेख्नुहोस् र एक पटक ठूलो स्वरमा पढ्नुहोस्। ३ मिनेटका लागि ४५० शब्दभन्दा कम।

3. 3

   openCanviz मा टाँस्नुहोस् र लम्बाइ तोक्नुहोस्

   लम्बाइ तोकेपछि दृश्यहरू बाँडिन्छन् र हरेक दृश्यको कथन र चित्रको मस्यौदा बन्छ। आफ्नै वाक्य जस्ताको तस्तै राख्न 'Keep my wording' विकल्प छान्नुहोस्। विज्ञानमा ह्वाइटबोर्ड, इतिहासमा पेन्टेड शैलीबाट सुरु गर्नुहोस्।

4. 4

   दृश्यको सूची पहिले मिलाउनुहोस्

   पूरा भिडियो हेर्नुअघि दृश्यको क्रम र नाम हेर्नुहोस्। नचाहिने दृश्य हटाउनुहोस्, छुटेको चरण थप्नुहोस्। यहाँ सच्याउनु सबैभन्दा छिटो हुन्छ।

5. 5

   आवाज बदल्नुहोस् र अक्षर जाँच्नुहोस्

   हरेक दृश्यको आवाज आफैं रेकर्ड गरेर बनाइएको आवाजको ठाउँमा राख्नुहोस्। अनि हरेक दृश्यमा साल, अङ्क, नाम र देवनागरी अक्षर जाँच्नुहोस्। मस्यौदाले अङ्क र नाम गलत लेख्न सक्छ, अङ्क पाउने तपाईं हो।

6. 6

   स्रोत राखेर शिक्षकको आँखाले एक पटक हेर्नुहोस्

   अन्तिम दृश्यमा पढ्न मिल्ने गरी स्रोत राख्नुहोस्। अनि नरोकी सुरुदेखि अन्त्यसम्म हेर्नुहोस्। जुन दृश्यले केही बुझाउँदैन, त्यसलाई छोटो पार्नुहोस् वा हटाउनुहोस्।

इमानदारीसाथ बुझाउने

विद्यालय र शिक्षकपिच्छे नियम फरक हुन्छ। कतै एआई प्रयोग गर्न छुट छ, कतै बनाउने काममा मात्र छुट छ, कतै प्रयोग गरेको भए लेख्नुपर्छ। स्पष्ट नभए शिक्षकलाई सोध्नु नै सबैभन्दा सुरक्षित हो।

नियम नभएको अवस्थामा यति गर्नुहोस्:

• प्रश्न, उत्तर र प्रमाण आफैं तय गर्नुहोस्। त्यो सोच तपाईंको होइन भने जुनसुकै साधन प्रयोग गरे पनि परियोजना तपाईंको हुँदैन।
• अन्तिम दृश्यमा एक लाइन लेख्नुहोस्। "चित्र र दृश्य openCanviz बाट बनाइएको, कथन मेरो आफ्नै" जस्तो। यसले शङ्का हटाउँछ।
• आफ्नो लेखिएको पाना राख्नुहोस्। शिक्षकले कसरी बनायौ भनेर सोधे, भिडियोभन्दा पहिले पाना थियो भनेर देखाउन सकिन्छ।

बुझाउने फाइल

निःशुल्क बनाइएको भिडियोमा वाटरमार्क हुन्छ। आफू एक्लै दोहोर्याउन हेर्दा केही फरक पर्दैन, तर कक्षामा देखाउने वा बुझाउने भिडियोमा त्यो अधुरोजस्तो देखिन सक्छ। openCanviz मा एउटा प्रोजेक्टका लागि एक पटक भुक्तानी गरेपछि वाटरमार्कबिना निकाल्न मिल्छ; यो सदस्यता होइन, त्यही एउटा प्रोजेक्टमा लागू हुन्छ। फाइल MP4 मा लिनुहोस्, र कक्षामा इन्टरनेट नचल्न सक्ने भएकाले पेन ड्राइभमा पनि एक प्रति राख्नुहोस्।

धेरै सोधिने प्रश्न

मेरो अनुहार देखाउनैपर्छ? निर्देशनमा लेखिएको छैन भने पर्दैन। पर्दाले कुरा बुझाउने भिडियोले प्रायः अनुहार मात्र देखिने भिडियोभन्दा राम्रो बुझाइ देखाउँछ।

परीक्षा तयारीको भिडियो र यो एउटै हो? होइन। परियोजनाको भिडियो शिक्षकले अङ्क दिने काम हो, त्यसैले प्रश्न, प्रमाण र स्रोत मुख्य हुन्। SEE वा कक्षा १२ को परीक्षाअघि आफू एक्लै हेर्ने भिडियो छिटो र धेरै बनाउनु मुख्य हो। त्यो तरिका नोटबाट दोहोर्याउने भिडियो बनाउने तरिका मा छ।

मेरो नेपाली टाइपिङ राम्रो छैन, के गर्ने? प्रिति (Preeti) फन्टमा होइन, युनिकोडमा लेख्नुहोस्। प्रितिमा लेखेको पाठ अरू ठाउँमा टाँस्दा अङ्ग्रेजी अक्षरको खिचडी बन्छ। फोनमा नेपाली रोमनाइज्ड किबोर्ड चलाउनु सबैभन्दा सजिलो हो।

समूह परियोजना हो भने? दृश्य बाँडेर हरेक सदस्यले आफ्नो भाग आफ्नै आवाजमा रेकर्ड गर्नुहोस्। कसले कुन भाग गर्यो भन्ने शिक्षकले सुनेरै थाहा पाउनुहुन्छ, र नेपाली आवाजको समस्या पनि हल हुन्छ। अङ्ग्रेजीमा लेखिएको स्कुल प्रोजेक्टको भिडियो बनाउने तरिका मा मूल्याङ्कन र लम्बाइबारे थप कुरा छन्।